दुरसञ्चारका अध्यक्षलाई प्रश्न ‘एमडिएमएस कसको स्वार्थपूर्तिका लागि लागू भएकाे ?’ [भिडिओ]

अवैध मोबाइल फोनको कारोबार नियन्त्रण गर्ने उद्देश्यले सरकारले मोबाइल डिभाइस म्यानेजमेन्ट सिस्टम (एमडीएमएस) कार्यान्वयनमा ल्याएको बताएकाे छ। मंगलबारबाट नेपाल दुरसञ्चार प्राधिकरणले साे सिस्टम कार्यान्वयनमा ल्याएकाे हाे । यसअघि प्राधिकरणले पटक पटक सूचना निकालेपनि कार्यान्वयनमा आउन नसकेकाे एमडिएमएस मंगलबारबाट भने कडाईका साथ लागू भएकाे बताइएकाे छ ।

तर अझैपनि आमनागरिक भने यसबारे पूर्ण जानकार भइरहेका छैन । खासमा एमडिएमएस लागू हुँदा फाइदा कसलाई हुन्छ ? देशलाई, प्राधिकरणलाई, माेवाइल ब्यवसायीलाई वा माेबाइल प्रयाेगकर्तालाई ? प्रश्न आम नागरिकले गरिरहेका छन् । यससंगै बजारमा एमडिएमएस कार्यान्वयनकाे पाटाेलाई व्यवसायीकाे स्वार्थसंग समेत जाेडेर हेरिएकाे छ ।

के हाे एमडिएमएस ? कसकाे स्वार्थमा नेपालमा यो लागू हुँदैछ  ? यसले कसलाई फाइदा पुग्छ ? यि र यस्तै प्रश्नसहित सिभिलखबरका सम्पादक राजेन्द्र काेइरालाले नेपाल दुरसञ्चार प्राधिकरणका अध्यक्ष पुरुषोत्तम खनालसंग सिभिल संवाद गर्नुभएकाे छ ।

एमडिएमएस भनेको के हो ? दुरदराजका नागरिकले बुझ्ने भाषामा भनिदिनुस् न..

एमडिएमएस भनेको हामिले प्रयोग गर्ने मोवाईललाई व्यवस्थित रुपले संचालन गर्ने, सुरक्षित मोवाईल हो कि होइन ? उपभोक्ताले मोवाईल किन्दा सुरक्षित मोवाइल मात्र पाउने अवस्था बनाउने र उपभोक्ताको मोवाईल हराएको खण्डमा पत्ता लगाउन सजिलो बनाउने उद्देश्यले र यहाँका व्यापारीले नेपाल सरकारको सिस्टम भित्रबाटमात्रै मोवाइल खरिद गर्न पाउने व्यवस्था मिलाउनका लागि विकास गरिएको प्रणालि हो ।

कस्ता मोबाइल एमडिएमएसमा दर्ता हुन्छन् र कस्ता हुदैनन् ?

एमडिएमएस नेपालभित्र प्रयोगमा आउने सबै मोवाइलहरु दर्ता हुन्छन् र सबै मोवाइल अनिवार्य रुपमा दर्ता गर्नु पर्ने हुन्छ ।

बिदेशबाट श्रमिक वा अन्यले ल्याएका वा परिवारलाइ ल्याइदिएका मेवाइलको हकमा के हुन्छ ?

सबै मोवाइल एमडिएमएस दर्ता गर्नुपर्ने हुन्छ । नेपालको झिटिगुन्टा ऐनले यस बारेमा स्पष्ट पारेको छ । बिदेशमा जाने श्रमिकले दुइवटा सम्म फ्रिमा ल्याउन सक्ने, पर्यटकहरुले प्रयोग गरिरहेको एउटा ल्याउन पाउने व्यवस्था छ । आफ्र बिदेशमा गएको प्रमाण श्रमका लागि गएको प्रमाण सहित हाम्रो वेभसाइट मार्फत अपलोड गर्नुभयो भने सिधै दर्ता हुन्छ ।

एमडिएमएसमा दर्ता नभएका मोबाइललाई कसरी दर्ता गर्ने, प्रकृया के हो ?

दुरसंचार प्रधिकरणको वेभसाइट धधध।लतब।नयख।लउ मा गएपछि एमडिएमएस भन्ने सिस्टम देखिन्छ त्यस भित्र मागिएका डकुमेन्ट राखेपछि दर्ता हुन्छ ।

एमडिएमएसमा दर्ता नभएका मोबाइल अब चल्दैनन् भन्ने हल्ला सत्य हो ?

एमडिएमएसमा दर्ता नभएका मोवाईल बन्द हुन्छन्, तर पहिले प्रयोगमा आइसकेका मोवाईलको हकमा हामीले छोएका छैनौँ । अव उप्रान्त अथवा अबदेखि दर्ता नभएका मोवाईललाइ बन्द गर्ने हिसाबले हामी अगाडि बढीरहेको छौ । कार्तिक २० गते मेसेज पठाइएर १५ दिन पुगेका मोवाइल देखि लिएर अव आउने मोवाइल सबैको हकमा यो लागू हुन्छ ।

बन्द भएका मोबाइल दर्ता गरेर चल्ने बनाउने प्रकृया के हो ?

बन्द भइसकेको मोवाइलको हकमा ‘वान टु वान’ जस्तै कुरा भएको हो । व्यक्तिगत उहाँहरुको मोवाईलमा मेसेज पठाएर तपाइको मोवाईल यो मितिदेखि बन्द हुदैछ, दर्ता गर्नुस भनिसक्या छौं । त्यति भन्दा समेत उहाँहरुले नमान्नु भएको हो । पटक पटक उहाँहरुलाई सार्वजनिक सूचनामार्फत तथा पर्सनल मोवाईलमा सुचना पठाउदा उहाँहरुले दर्ता नगर्नुभएको मोवाइलहरु बन्द भएको हो ।

त्यो बन्द भएको मोवाइल खुलाउन अहिले कुनै व्यवस्था छैन तर सरकारसंग कुरा भैरहेको छ कि यि बन्द भइसकेको मोवाईललाई खुलाउन एउटा ढोका दिइनुपर्छ भनेर सरकारले पुर्नबिचार गर्न सक्छ ।

एमडिएमएसले देशलाई फाइदा पुग्छ कि ब्यवसायीलाई ?

यसले उपभोक्तालाई फाइदा पुग्छ । उपभोक्तालाई नेपालमा स्टाण्डराइज भएको सेट मात्रै प्रयोग गर्न बाध्य बनाउछ । नेपालमा स्तर स्विकृति गरिदिएका फोनहरु, तपाइको फोनले कतिको रेडिएसन फल्छ तपाइलाई जानकारी छैन त्यसले तपाइको स्वास्थ्यलाई हानि गरिरहेको छ कि तपाइको मोवाइलको स्किृन तुरुन्तै जानेखालका बजारका डुब्लिकेट फोन किनिरहनुभएको छ कि ?

तपाइलाई थाहा छैन । तपाइको पैसा मात्र लस हुन्छ । त्यस्ता मोवाइल नेपालमा छिर्दै नछिरुन व्यापारिले त्यास्ता फोन बेच्नै नपाउन् भनेर यो सिस्टम ल्याइएको हो । र तपाइको मोवाइल हरायो भने तुरुन्त बन्द गर्न सकियोस् र पत्ता लगाउन पनि सकियोस् भनेर यो सिस्टमले उपभोक्तालाई फोकस गरेको छ ।

ब्यापारिलाई फाइदा भन्दा पनि कालो बजारीलाई निरुत्साहित गर्न यो व्यवस्था ल्याइएको हो । कालो बजारीलाई निरुत्साहित गर्दा अर्को व्यापारीलाई फाइदा हुन्छ भने त्यो ब्लेम खप्न हामि तयार छौ ।

एमडिएमएस कार्यान्वयनमा के चुनौती देख्नुहुन्छ ?

एमडिएमएस कार्यान्वयनमा कुनै चुनौती नै छैन । वास्तवमा हाम्रा उपभोक्तालाई अझ हामीले अवेयर गर्नु आवश्यक छ । आमरुपले बजारमा भ्याटबिल तिरेर किन्ने किन्नु भन्दा पहिला एमडिएमएस दर्ता भएको छ कि छैन बुझेर मात्र किन्ने गर्नुभयो भने सुरक्षित फोन पनि प्रयोग गर्नुभयो, रेडिएसनको समस्या पनि रहेन, हरायो भनेपनि ट्रेस गर्न सक्नु भयो । उपभोक्तालाई यसरी बुझाउनु पर्यो हामीले ।

कालो बजारीले महंगो सेट थोरै सस्तोमा दिएको होला भोली नक्कली रैछ र बेच्ने मान्छे पछि फेला पर्दैन अनि उपभोक्ता ठगिदा पनि आउने त हामिकहाँ नै हो त्यसो भएको हुनाले हामिले उपभोक्तालाई प्रोटेक्ट गर्न खोजेको हो ।

मोवाइल किन्दा ग्राहकले कुन सक्कली कुन नक्कली कसरी पहिचान गर्ने ?

व्यापारिले एमडिएमएसमा दर्ता नभएको मोवाइल बेचेको पाइयो भने त्यो ब्यापारीलाई कारबाही गछौं भनेपछि त्यो व्यापारिले पनि बेच्न नसक्ने अवस्था सिर्जना हुन्छ । यो सिस्टम लागू भएपछि बजार पनि अव क्लियर हुन्छ । ब्ल्याकबाट आएको फोन पनि बेच्ने ह्वाइट पनि बेच्ने भयो भने त्यो दण्डको भागिदार हुन्छ । यसमा कुनै शंका छैन ।

हेर्नुस् भिडिओ